Lume!!!

Lume!!!

O 19 de xaneiro é San Sebastián. Non, non é que agora se me dera polo santoral, que podía ser, dígoo porque na localidade de Castro Caldelas celebran unha das festas máis senlleiras de toda Galicia na que o lume ten un especial protagonismo: a festa dos Fachós. Unha cita única e na que hai que sumerxise de pleno para gozar dela en todo o seu esplendor... e saber do que se fala.

Como todo o que se  celebra hoxe en día, esta festa tamén ten a súa historia. Para elo é necesario ir séculos atrás cando no ano 1753, un andazo de peste azoutou a comarca e os veciños da vila decidiron pedir a intercesión de San Sebastián. Nestas estaban cando se lles ocorreu queimar todas as pertenzas dos apestados para acabar con ela. Xa liberados da enfermidade, como agradecemento, declararon a San Sebastián patrono da vila e dende entón a festa reproducese ano tras ano. Sempre na noite do día 19 de xaneiro, sexa o día da semana que sexa e sen por elo disminuir o interese e a participación.

Esa é a teoría máis extendida, pero hai máis, como a que relacciona a festa coa agricultura: cos fachós queimábanse bosques e rastrollos para poder ser labrados e gañar terreos cara a sementeira. 

Ben, xa postos en situación e porque de todo hai que saber, toca a festa. Centos de personas se agolpan, chegado o lusco fusco, nos arredores da igrexa da localidade.

Ese é o punto de partida do gran fachón feito de palla e que neste ano ten unos 40 metros de longo. Está faito con palla cultivada especialmente para a ocasión,  xa que hoxe en día non son moitos os que se adican a este tipo de cultivo e o que se recolle está moi mecanizado e non é posible facer con ela os fachós. 

Pouco antes de que chegue o “gran fachón”, dase comenzo ao reparto dos pequenos fachós entre os asistentes. Hai que andar espabilado se se quere portar un!! Nenos e maiores buscan o seu atadiño de palla para ser participes na procesión portando o purificador lume e… é cousa miña ou noto certos nervios no aire?

O estridente son dun fulión anuncia a chegada do fachón principal que, portado por arredor de 35 personas orgullosas polo seu papel como “conductores” da festa pola vila, se coloca para que poida ser bendecido polo párroco da localidade. Tras elo, prendéselle lume e o son das campás da igrexa anuncian o inicio da procesión.

Pouco a pouco os fachós dos asistentes vanse prendendo no principal e o lume comenza a iluminar e dar calor na negra e fría noite polas rúas do Casco Vello da vila. 

Recoñezo que fai falla certa, chamémoslle valentía, para ir no medio da procesión, entre fachós de lume que pouco a pouco se van desfacendo. Pero, dame que é un medo máis dos que vamos de fóra e é a nosa primeira vez, que dos que xa son expertos na materia, xa que xente de todas as idades participa, sen temor ningún. 

Tralo percorrido, a comitiva remata novamente no adro da igrexa, onde se van queimando todos os fachós nunha gran fogueira depedíndose do cerne da festa deste ano. 

E digo cerne, porque, onde se viu unha festa galega sen boa gastronomía? Así que, antes do remate da festa, para repor forzas, chourizos asados nas brasas, tamén elaborados específicamente para a festa, pan e viño da localidade axudan a facer máis levadeira unha noite que se prevé longa, moi  longa... 

Con estas, o lume vaise apagando, pero non a festa. Aínda é cedo e queda moita, moita noite por diante. 

Aluméame luniña

Corga da Fecha 1. Grazas. Namasté

Toca nova excursión - incursión ao Xurés. Desta con saída dende a Vila Termal de Lobios, É a ruta da Corga da Fecha... ou esa era a intención... 

Os primeiros pasos foron os correctos. Ou eso penso. Lobo (que ten moito protagonismo nesta historia) e máis eu collemos a carretera que discorre paralela ao balneario, deixamos atrás unha casa a man dereita e outra a man esquerda (para despistados). Primeira variante, coller pista a dereita cara o camiño que vai paralelo ao río Caldo (cousa que fixen na primeira volta... si, porque nesta historia hai máis de unha) ou seguir de frente. O caso é que as dúas van dar ao mesmo sitio (cousa que descubrín na segunda volta).

Ben. Primeira volta. Seguir polo camiño que vai paralelo ao río Caldo (onde están os vestixios de Aquis Originis??? Non pode ser que sexa a terceira vez que veño a Lobios, as quero ver e non as atopo). Fermoso o cauce do río, que avanza con calma e cunhas augas cristalinas que invitan ao baño, pero mellor no verán. Algunhos saltos de auga o dotan de maior viveza e sacano do seu tranquilo discorrer. Só fai falta seguir o camiño e, se non sodes despistados coma min... poderedes facer o camiño que tiñades pensado á primeira.

No meu caso e por ir aos biosbardos, paseime do desvio que había que coller e tirei para adiante. E como non me gusta recuar e chegados a un punto, non se sabe o que é peor, fixen unha ruta circular volvendo á vila termal e pasando polo medio do pobo. Non me arrepinto. Foi bonito... e frustante por veces.

Ben. Segundo intento. Eu non marcho sen facer a ruta que quería. Collo carretera, literal. E desta sigo de frente segundo as indicacións dunhos camiñantes que viñan da ruta. E si, eí o vexo. O panel explicativo. Vamos ben, entón. 

E si, algo máis adiante os restos das termas Aquis Originis. Por fin! agora si estou na boa senda. Feliz. Seguimos a ruta ata dar cunha primeira parada na cascada Corga da Fecha.  Non podo menos que achegarme, atrapada polo son e a caída da auga. Aconsello achegarse o máximo posible, con coidado, para poder meterse de cheo na natureza e na maxia que esconde o Xurés. 

Tras gozar de cada momento nesta parada, toca remontar camiño e seguir o ascenso. Pero a man esquerda hai un camiño, menos transitado, que invita a subir... a curiosidade chámame, chámanos, e alá imos. Impresiona. A caída é espectacular e a auga... a auga tan transparente e cristalina, que parece sacada dun conto. 

Hai unhas pozas algo máis arriba, pero a cantidade de auga fai que non se poida subir máis a non ser con dificultade. E eu son consciente. Pero Lobo non, e, nun descuido, alá está, entre pozas de auga, caídas de pequenas fervenzas e grandes pedras. Ata eí todo ben, o problema e cando o chamo para que volte e comenza a esvarar pola pedra inclinada e non ten forma de que as súas patas se agarren á pedra. Tento convencelo de que volva, indicarlle por onde ir... imposible. Colleu medo. Laiase e eu non podo facer nada. Sei que podo subir a collelo, pero estando soa, o mesmo non o contaba. 

E eí aparecen dous anxos, Suso e Chus, dende Santiago ao rescate. Eles estiveron alí mentres eu agatuñaba polas pedras ata chegar onde Lobo, conseguir poñerlle a correa e arrastrarnos os dous pedras abaixo. E a todo esto, alá van case dúas horas...

O camiño de volta fixemolo os catro xuntos, con risas e bromas. Deixando atrás o momento vivido. Aínda que ei de recoñecer, igual son unha incauta, que eu non vin tanto perigo como Suso e Chus viron. Non sei porque, sabía que era cuestión de tempo e que acabaría saindo ben.

En positivo: amizade, solidariedade e que son máis destemida do que pensaba. Nunca tiven vestixe, pero as veces as caídas e a inseguridade botábanme para atrás. Pero desta, cando vin que non había outra maneira, agatuñei e andiven polas pedras sen medo, metín os pés na auga e non temín caer. As caídas son para erguerse. 

E ata eí a excursión do día... bueno, xa que estábamos, unha visita aos Miliarios era case unha obriga antes de marchar de Lobios. O do baño no río Caldo queda para outra, aínda é moito de día e está ateigado. Gústame en máis intimidade.

Visitas obrigadas:

Aquis Originis: Próximo ás instalacións termais. Unha instalación termal de carácter lúdico hixiénico. 

Miliarios: Reunidos artificialmente, na área recreativa da Ponte Nova, Portela do Home. Cada un deles estaba adicado a un emperador ou mando militar. 

Novamente, grazas/Namasté. E credes que voltei cargada de enerxía?

P.D. Voltarei e farei a ruta completa. E desa a detallarei máis como guía que como opinión.

A quen lle atinxa: Deberían de marcar xa na vila termal por onde hai que coller para dar comenzo ao roteiro, fóra de que haxa un panel informativo onde comenza. É o punto de partida e de chegada para moitos. Mellor sinalamento. 

Aluméame luniña

Mudando recordos...

Seica o río Xallas (Dumbría, A Coruña) é o único de Europa que desemboca nunha fervenza. A fervenza do Ézaro, que na súa caída se funde coas augas do Atlántico, que se adentra no interior e forma unha poza de máis de 16 metros de profundidade. Doce e salgado fúndense nun espazo cheo de maxia e engado que ben merece a pena descubrir.

Unha fermosa pasarela de madeira, perfectamente fusionada co entorno, leva aos visitantes ata a fervenza. Un consello, non vos apuredes. Respirade fondo e camiñade. Tomádevos o voso tempo en dar cada paso e gozade das sobrecolledoras vistas que as moles graníticas impoñen.  

Segundo vaiades avanzando, a fervenza do Ézaro irase deixando oír e ver. Maxestuosa na súa caída dende máis de 40 metros de altura e impasible ante a presencia de turistas, visitantes e ducias de cámaras de fotos que queren deter nunha instantánea unha caída que nunca se detén.

Unha vez se chega ao fin da pasarela, unha especie de anfiteatro invita a descansar e contemplar. Outra opción é baixar unhos chanzos e visualizar a fervenza dende as pedras que emerxen da auga. É un bo lugar no que sentar e evadirse. Alonxarxe do mundo que nos rodea, esquecer pensamentos negativos e deixarse levar polo momento. Respirar a paz que a auga transmite co seu son e a súa visualización. E cargarse de enerxía.

Recomendable a visita  en temporada baixa, cando o balbordo da xente non interrumpe os vosos pensamentos e podedes facer fotografías da fervenza, só da fervenza e non sentirvos incómodos por sentarmos a pasar minutos e minutos tan só mirando. Pechando os ollos de cando en cando e respirando con profundidade e sentindo liberdade. Liberdade. Gozade do momento

Unha vez eiquí. Imprescindible subir ata o mirador do Ézaro. Tras unha impresionante subida dende a fervenza, o mirador sito no pico chamado Cruz de Pao, a 273 metros de altitude, ofrece unha das mellores panorámicas da Costa da Morte e que fan sentir o pequenos que somos neste mundo. O cabo Fisterra, as illas Lobeiras, o embalse de Santa Uxía e o mesmo Monte Pindo son algúns dos puntos que se deixan ver. 

Un non se cansa de visitar este lugar. Para min, é un espazo do que sei que vou precisar cada certo tempo para cargar enerxía e atopar paz. Desta última vez iba con outros ollos, outra actitude e buscando mudar sensacións e recordos. E realmente o conseguín.

Se tedes tempo, tamén podedes achegarvos ata a praia de Ézaro, a máis cercana. Tumbádevos na area, relaxádevos, dadevos un baño... deixádevos levar.

Invitovos a que vós tamén o descubrades, ou redescubrades. 

Aluméame luniña...

Cambio zapatos de tacón 

por botas de montaña...

Tras unha noite de zapatos de tacón, estrenos, tapas e copas, impuñase unha saída en contacto coa natureza  (xa planeada, e cando organizo algo non me gustan os cambios). Facía tempo que me apetecía descubrir e adentrarme no Xurés, pero mellor non empezar ao tolo e ir pouco a pouco, ademais, o tempo no acompañaba e non me apetecía saír nos xornais. 

A ruta elexida foi a do Río Mao, unha ruta circular de 4 quilómetros, aproximadamente, con saída e chegada a Escusalla, Ludeiros, Lobios.

O punto de partida, a Escusalla, parecía estar envolto nunha brétema misteriosa, como misterioso é todo o que rodea a súa historia. Segundo os rexistros, a casa ergueuse no século XVIII polo Abade de Manín, José Martínez y Parga, un párroco cun alto poder económico. Nesa época tamén se construíu a capela de San Xosé (Santorum D Joseph) unha das primeiras dependencias que se poden ver e tamén unha das que espertan máis inquietude cando se entra nela. 

Din dela que nela habita unha pantasma chamada "Marrequiño", un fraile sen cara que se aparece acompañado de dúas mulleres. Din as lendas que é a pantasma dun cura do século XVIII que vivía na casa e que tras contratar a albaneles para diferentes arranxos, matábaos para non pagarlles e os enterraba no patio. Así, as noites, a figura do abade aparece acompañado das ánimas de todas as vítimas polas dependencias da casa.

Son moitas as estancias que se poden visitar, semidurridas, coa vexetación invadindo e marcando territorio a decote.  Trala capela e un patio central cunhas rexas columnas marcando espacio, hai unha adega e recintos que se supón que foron calabozos. Deixándose levar ata a parte de atrás vese o que foi a base dun fermoso balcón que ofrecería aos seus habitantes unhas fermosas vistas que hoxe son o encoro de Lindoso.

Cécais a suxestión, cecáis as brétemas dun día gris e a choiva miúda, pero as sensacións que transmite co seu aspecto abandonado, as enredadeiras subindo polos muros, ás árbores medrando sen trabes no medio das estancias... e realmente "especial". Pero para elo, hai que visitala coa mente aberta.

Tras a visita, toca empezar a camiñar. A unhos 100 metros da Escusalla iniciase un fermoso sendeiro no que a paisaxe autóctona con castiñeiros, piñeiros, acivros, salgueiros, bidueiros... conforman o marco paisaxístico.

Unha vez se chega ao río aparece o primeiro dos muíños restaurados, o de Flores. O roteiro discorre pegado ao río e aínda que se vaía facer camiño, aconsello deterse, observar e respirar. Mirar aorredor para poder ver o que a natureza regala a través das árbores e o discorrer da auga. Un discorrer que por veces conforma pequenas fervenzas, rápidas e cristalinas pozas de auga que, de seguro con bo

tempo invitarían ao baño (aínda que a Lobo a época do ano é o de menos e máis dun chapuzón se deu).

A omnipresencia da auga foi nese día máis, se cabe, aínda máis destacada. A choiva miúda coa que comenzou a camiñada por veces se converteu en máis intensa, pero a sensación de paz e tranquilidade non podía máis que ir en aumento. Como se a choiva purificase e levase con elo todo o malo, todos os malos pensamentos e as vibracións hostís que puideran empañar a miña vida.

Tras percorrer gran parte do río, comenza a ascensión, cunhas fermosas vistas ao val do río Mao e a Serra de Quinxo e, novamente Escusalla. Antes de emprender a volta, pódese facer un parón na área recreativa e deterse a ver a visión que o encoro de Lindoso ofrece.

É a miña primeira "incursión" ao Xurés e espero que non a última. O día serviu para un novo encontro coa natureza e conmigo mesma. Un día para desbotar o malo e ser positiva. E, por se non o sabedes, a choiva, ademais de mollar, purifica.

Aluméame luniña