Un día no IES Vilamarín... #formados eprofesionais

Chegou o día...

Dende fai varias semanas no IES Vilamarín estase a argallar unha xornada na que todo ten que saír perfecto. Pero no mundo do turismo e a hostelería, nada é seguro e todo pode tornarse en imprevisible. Dende que apareza un cliente cunha suposta reserva para unha noite que non sae en pantalla, que os “amerities” se acaben, que non chegue a tempo a materia prima para a cea, que se che pegue o menú ou o temible cliente queixica co que lidiar dun xeito educado e sempre cun sorriso. E ahí está o primeiro inciso no tema educativo. Para solventar con éxito calquera contratempo, unha boa base en formación, fará sen dúbida saír máis airoso dunha situación inesperada. Pero fóra pensamentos de erros que igual nunca suceden (aínda que o día venteado que se presentou si fixo que se modificase a idea inicial do aperitivo nos xardíns, pero resolto sobre a marcha con éxito). 

Soa o timbre das 10,00 horas. Parece sentirse certo nerviosismo no ambiente. O primeiro, servir aos convidados un reconstituinte almorzo: café, zume natural, pastas, bica, pettites sousses... e xa con elo o alumnado fixo a primeira das conquistas da xornada.

Xa máis espertos e animados, tras romper o xeo e empezar a coñecer á xente coa que compartir a xornada, dan comenzo as chamadas mesas redondas. Nelas, exalumnos como Dani Guzmán (Restaurante Nova, Grupo Nove); Miguel González (Restaurante Gastro Bar Sanmiguel) ou Martín Sousa (de Panadería Milhojas),  amosaron a súa experiencia, de como se lles deu por comenzar no mundo do turismo e a hostalaría e de que hoxe en día están felices coa súa decisión. En común, a importancia para todos eles de ter unha boa formación, ter sempre interese por aprender, e o grato recordo polo seu paso polas aulas do IES de Vilamarín, con algunha confesión de arrepentimento de non

haber aproveitado máis o tempo alí (tómade exemplo e escoitade aos vosos “maiores”).

Toca visita ás instalacións. Visita que leva a un día de prácticas. Acondicionar unha habitación, visita á lavandería e plancha e traballo entre os fogóns da cociña (nos que xa se intuía parte do aperitivo e o menú).

Co tempo enriba, unha exhibición de “latte art” a cargo de Damián Seijas (Campión Nacional de Baristas), coctelería con Guillermo González (Campión de España 2010 e Subcampión de Europa 2012 do Campeonato de servicios de restauración e bar) e cata co sumiller Pablo Vázquez, deron continuidade a unha intensa mañá que rematou cun aperitivo de dez no que viños e cócteles maridaron coas propostas culinarias: mexillóns á vinagreta, croquetas de calabacín e queixo, bricks de zamburiñas, empanada...

Antes da hora de xantar, un minutiño para facer parada no fermoso photocall instalado nos xardíns no Ies e que convidaba ao romanticismo. A pureza dos brancos dunha mullida cama pensada para deixarse caer sobre ela (se alguén se atreveu, que se manifeste!), copas e unha rosa nunha bandexa auxiliar e unha mesiña de forxa para unha tranquila lectura… sen dúbida, eu estou conquistada! E quen non...

Pasemos ao comedor, seguramente, na mente dos alumnos encargados do servicio, “que non nos caia nada”… e nada caeu, e se caese… recóllese! Vou lembrar os platos, porque ben o merecen: ensalada de afumados, bacallau confitado, solombo de porco con milfollas cabaza e castañas e brownie de chocolate e todo elo maridando non só con viños, con pans: tradicional, de millo, de grelos, de tomate... Que decir! Os platos falaron por si sós regresando valeiros. Mágoa de que as imaxes non transmitan olores e sabores.

E con esto, soa o timbre que pon punto final á xornada. O día pasou voando, aínda parece que estamos entrando pola porta e xa nos estamos a despedir. Non gardo máis que bos recordos do día. Do ben que nos fixestes sentir a todos. Das atención, da amabilidade, das vosas caras de preocupación para que nada fallase… e, como non, o bo camiño polo que ides na vosa formación para plantarlle cara ao futuro e deixar ben alto á equipa docente e ás instalación do IES Vilamarín. Noraboa.

Esto non se estila, pero teño que poñer unha “postdata”: agradecida tamén por levar para casa novos coñecidos, xente encantadora coa que espero non perder contacto. E sitóo non levar aínda máis!

Se me permitides a segunda “posdata”, nomear a ofera do IES Vilamarín: Grao Medio en Cociña e gastronomía; Panadería, repostaría e confitería e Servizos de restauración. Grao  Superior en Xestión de aloxamentos turísticos; Dirección de Cociña e Dirección Servicios. Unha boa oferta educativa con prometedor futuro. 

Canteira de Cartelle

Erase unha vez…

Un lugar cheo de actividade, de xente traballando para sacar da nai terra un dos primeiros elementos de construcción que serviu para erguer casas para familias, templos para a oración, sinalizar encrucilladas ou salvar obstáculos tendendo pontes.

Pero deso xa fai anos. Non lembro cantos, pero si lembro de ir ao colexio de Cartelle en autobús e cruzarnos con camións cargados de pedra. Atoparnos cun deses grandes vehículos en certos puntos do traxecto conlevava certa pericia para os conductores e tamén emoción para os escolares que íamos no transporte escolar de a ver como se solventaba a cousa. O que me fai lembrar como cambiou a cousa nos desprazamentos dos cativos (haberá tempo para iso…)

Tamén lembro que, de cando en cando, un estourido tremendo facía tambalear todo ao redor, e iso que Sande non era dos lugares máis cercanos.  Tan só temíamos que o noso Castelo (Torre, se permite chamarlle, a regañadentes, para os de fóra) se viñese abaixo nunha desas explosións.

Pero xa fai anos que ningunha pedra é carrexada polos viais da antiga canteira. Agora só quedan restos do que foi. Como se de un auténtico parque temático de ferruxe se tratase, o lene vento cóase entre os ferros e, de cando en cando, o roce metálico fai rechinar un son que pon a banda sonora ao paseo.

Como non podía ser menos dun lugar abandonado, está cheo de recunchos nos que non é difícil imaxinar o pasado cheo de vida, que serviu como modo de ingresos de familias do concello, aportando algo que é necesario para manter vivo o rural que, desgraciadamente, esmorece en tantos e tantos lugares, traballo.

Agora ese parque temático é un punto de “interese turístico” (chamémoslle…). Máis alá da ferruxe, queda a cavidade da que a pedra se foi extraendo. Un cráter que se foi enchendo de auga dando forma a un improvisado lago no que as fermosas cores turquesas do líquido elemento e o reflexo do entorno non deixan indiferente. Como sacado dunha das mellores postais de viaxes de idílicos paraísos, as augas parecen tinguidas de verde azulado hipnotizando e convidando a ficar e ollalas, con calma, detemento, como buscando que algún misterio emerxa delas… Tamén convidan ao baño… que ben pode ser un refrescante de media tarde, ou un baixo os raios da lúa chea… eí o deixo…

Pero é difícil describir as cores e a súa maxia para a vista, o mellor, convídovos a que o comprobedes. Eso si, sobra decilo, pero con civismo. Nada de máis grafitis sustituíndo as marcas dos canteiros e se queredes merendar ou tomar un refresco, restos nunha bolsiña e para casiña. Gracias!

Aluméame luniña…

A ti, meu pai

Dezáseis anos. 16 anos. Da igual como o escriba, en letra ou en número, son moitos anos. Por decir, un cuarto de vida, o tempo dun recén nado no seu berce a un adolescente coas hormonas en plena revolución. Pero, se me permitides, eu vou contar eses anos doutro xeito. No número de anos que levo sen pronunciar dúas sílabas, que, a pesar da súa sinxeleza e de seren iguais, abranguen un mundo de sentimentos e significado: “papá”.

Nun destes impulsos impredecibles que me caracterizan e que últimamente se me da por facer con máis frecuencia para sacar proveito de cada minuto que a vida me da, “corrín” cara o fogar, eí onde me criei e onde me ensinaches os valores esenciais que non hai colexio que ensine. E,nun arranque de valentía, volvín abrir as rexas portas de madeira da adega e decidín lembrar. Pechei os ollos e deixei que os recordos me invadisen nas frías instalación subterráneas, rodeada de barricas de madeira e as botellas dunha colleita (a última embotellada xuntos) que resisten ao paso do tempo na zona da “cova”, como simple testemuñas doutro tempo e nas que o paso dos días, estou segura, non as fixeron gañar prestixio, aínda que para min sexa incuantificable o seu valor vitivinícola.

Quixen lembrar os días de traballo nesa adega. Eses momentos compartidos nos que ti me explicabas cales eran os pasos para obter un bo viño (sinto non haber prestado máis atención). E os días de embotellado, as botellas perfectamente limpas e ordeadas no chan. Meticulosamente un pouco de azucre e coñac (si, expertos no mundo do viño, eso non se fai) “Mónica, ten coidado e non te pases co azucre, que logo as botellas non resisten”. Lembrote empurrando a prensa para o mosto, cunha soa man. A pérdida da dereita nun accidente en Alemaña nunca te botou atrás. Sempre activo e facendo de todo… e nunca queixándote.

Lembro aprender a contar con anaquiños de quesitos con pan na merenda e a ler os cómics que me intercambiabas cando ti facías os trocos das novelas do Oeste que tanto che gustaban e que ocupaban as túas tardes de lectura, sempre que os traballos de campo o permitían.

Lembrote facento un canastro, “o canastro”. Como cunha soa man ías encaixando peza a peza ata chegar o día do traslado. Do patio traseiro a finca cercana. Era domingo e unha recua de homes dispostos a ir en procesión co canastro ás costas.

Lembro os teus ollos azuis (si, azuis e loiro que eras, aínda que desa herdanza nin rastro en min), os chocolates Chaparro que me preparabas cando me atopaba mal para que me animase con algo quente, e venme a túa imaxe sentado ante a Olivetti escribindo cartas.

Lembro, lembro… como aprendín a ser “ben mandada”, obediente, pero tamén loitadora polo que quisexe, a que non me deixase vencer, a que eu podía saír adiante como ti tiveches que facer na emigración. A ser independiente e que a educación é un valor que nunca, pase o que pase, che poden arrebatar.

Mágoa de non haber sacado e tido máis tempo. Non haber escoitado máis (demasiado nova, aínda que non é excusa). Pero sei e son consciente de que esos anos sentaron as bases do que son hoxe en día. Que non puiden ter mellor referente e educación, que ninguén me puido ensinar mellor a valorar o que teño, a ser respetuosa, educada, axudar a quen o precise, ter as portas da casa sempre abertas, ser agradecida, a loitar por min e polo que que quero, a ser forte, loitar e sobrepoñerme ás adversidades. A querer a terra e a lingua coas que medrei, a valorar o noso rural, todo o que nos da, e o esforzo que supón sacalo adiante. A ser muller, loitadora e capaz de facer o que me propuxera. Estudiar, viaxar, ir ao teatro ou a unha exposición, pero tamén ser capaz de coller un sacho e un carretillo e que os aneis non se me caian e orgullosa me sinto delo, e de ser capaz de ter a miña hortiña ecolóxica. E se hai que botar patacas, bótanse. E se hai que apañar berzas, apáñanse.

Hoxe ti es o protagonista, pero tamén están contigo outras dúas sílabas que axudaron a darme forma. Para ben ou para mal. Guste ou non. Sexa mellor ou peor. Pero eu.

Pero agora xa non quero lembrar máis. Empeza a doer e aínda queda tanto por lembrar. Xa o farei de novo. Abro os ollos. Todo segue igual. Como se o tempo non pasase. Pero si o fixo, máis maior e con máis experiencia. Tal vez máis forte, pero eiquí estou, querendo sentirme novamente aquela nena que fun, na que vivía protexida do mundo, sen preocupacións, feliz nesa adega, feliz contigo, feliz con vós. E vólvome pequeniña.

Lembrando ou non, con bágoas ou sen elas, a túa impronta sempre vai estar invadindo cada recuncho. E, sen ningunha dúbida, este é o lugar onde sempre voltar. 

"E ti, segues a contar periódicos?"

Teño na mente unha frase: "E ti, segues a contar periódicos?". Esa era a pregunta coa que moitas veces me recibías e que nunca faltaba nas miñas visitas, non tan frecuentes como, vida tola esta, me gustaría que foran. Botareina en falta porque, quen me vai a preguntar agora cousa tal?

Eras un home rexo, forte, de profundos ollos castaños que buscaban os meus para realmente descubrir se estaba ben baixo o meu sorriso.

Xa non eras un rapaz, pero ese non é consolo. Cada ano pasado estaba marcado nas enrrugas da cara. Anos dunha vida dura de traballo para sacar adiante a sete fillos, sete fillos que sairon adiante e que  a día de hoxe tamén son pais e incluso avós.

Veñenme á mente imaxes, imaxes soltas do alto e do serio que aparentabas, pero eran só iso, apariencias. De seguido o teu rostro mudaba e ofrecía un sorriso que, acompañado dunha doce mirada, facía ver o grande home, boa persona e o querido que eras. Tamén lembro o revolucionario que sempre fuches. Sempre en pé de guerra, protestando polas inxustizas e as cousas que non ían "polo rego". E é que eras un rebelde, ata o último dos teus días. Fervíache o sangue con certos temas e eso non cambiou, aínda que os tempos si o fixeran.

Botareite de menos, aínda que non nos viramos tan a miúdo, sabía que estabas eí e un oquiño do meu pensamento estaba contigo.

Dende onde estés sei que estarás ben e eso dame paz. Saúda aos meus, de certo te han de recibir xunto con moitas outras persoas que formaron parte do noso clan e que xa non están.

Por ti, contarei xornais. Vémonos.

Aluméame luniña

Entón, emerxeu... (emerxerei)

“Nos dezaseis anos que levo vivindo aquí, nunca tal vin”, sentencia, poñamos, José, un adegueiro da zona, namentres se prepara para baixar, todo o áxil que a súa idade lle permite, os bancais nos que se nacen as cepas dos seus viñedos e seguir coa metódica tarefa da poda. Confesa que nunca foi ata o Castro Candaz, que quere ir, en parte para cumprirlle o desexo a súa muller, “pero penso que non está alá tan ben como para chegar sen cansar”, e tamén en parte porque non deixa de velo na televisión, e “telo tan pretiño e non ir…”

Conta que na fin de semana “riadas de xente, miles de persoas” se achegaron para ver e subir ata o lugar, “cousas da modernidade e os medios de comunicación, antes tamén tiña baixado o nivel do encoro e nunca pasou tal”. Medio en broma lle digo “se a metade parase a axudar á poda”. E el ri. “Canta razón tes rapaciña, pero esto acabase”.

E se alguén me pode aconsellar como chegar ata o Castro Candaz, ese é el. Así que seguindo as súas indicacións (moi boas, porque cando comenzou a chegar xente que viñeran por outro lado, sen pararse ao pracer que supón unha conversa e escoitar a alguén do lugar que sempre está cargado de sabiduría, parecía que non escolleran o camiño axeitado) cheguei nun fermoso paseiño ao lugar sinalado do que tantas imaxes me tiñan chegado nos últimos días.

Nese paseiño vale a pena deterse a ollar a confluencia dos ríos, a calma do encoro a baixo nivel, os restos de adegas que quedaron asulagadas e os bancais perfectamente conservados que agora son mudas testemuñas doutros tempos cheos de vida e dos que, aínda xorde algunha cepa que parece allea as enchentes e decrecentes das augas. Ver, e tamén pechar os ollos e deixarse levar ata eses tempos, imaxinar como serían as idas e vidas dos adegueiros, o seu traballo ata obter o valioso néctar que xa os romanos souberon apreciar e que hoxe dan nome á Denominación de Orixe Ribeira Sacra que comparten as provincias de Ourense e Lugo.

Castro Candaz son os restos dun poboado castrexo sobre o que se ergueu unha fortificación nun promontorio con tan só un acceso, polo poñente e con tres chairas como defensa natural. Esta ubicación convertíano en prácticamente inexpugnable para os que osaban un asalto, tanto, que (segundo conta o Formoso Lamas) durante a segunda vaga de asaltos das tropas normandas, unha vez arrasados os arredores, os nobres refuxiaronse en Castro Candaz, propiedade dos irmáns Eriz: Olmundo e Egica , que lograron resistir unha primeira invasión gracias a axuda do exército do rei asturiano Ramiro, pero, nun segundo asalto resultaron vencidos. Con todo, a historia converteu este espazo nun dos símbolos da resitencia galega fronte aos viquingos.

A fortaleza foi destruida en grande medida durante a Revolta dos Irmandiños.

Para chegar ao gran patio central é necesario pasar unha rampa que da acceso ao antigo Castelo, cunha plataforma circular na cima, e rodeado de murallas circulares concéntricas, unha delas cunha altura de preto de 2,10 metros de alto. Muros, murallas e estancias están erguidos con xistos, aínda que tamén se atopan restos de granito. A comezos de século conservábanse dúas paredes do antigo castelo, as cales formando un ángulo recto posuían un ancho de 1,88 metros e un longo de 5 metros.

Candaz tampouco está lonxe das lendas. Din que no seu interior agocha fabulosos tesouros, feito incentivado pola existencia de dúas entradas subterráneas no castro que na actualidade se atopan asolagadas polas augas dos ríos Miño e Chorente. Será cuestión de buscar...

Por se queredes ir, Castro Candaz está na parroquia de Santa Eulalia de Pedrafita, Chantada. Dende Ourense, a pouco máis de unha hora, ao deixar atrás a vila de Chantada, coller o desvio a dereita a Paracostoia e atoparedes indicacións, máis ou menos “enxebres”.

Despois dun paseo polas ruinas, ollando e desfrutando dun momento que poida que tarde en repetirse, tocando esas pedras que non tardarán en volver a ocultarse baixo as augar, é hora de regresar. Á volta, ao fondo dos bancais, na adega, José e a súa muller están de descanso. É hora de xantar antes de voltar ás tarefas da poda que nin o descenso das augas nin os milleiros de visitantes poden interromper. A natureza segue o seu curso e é tempo de podar.

A todo esto, sobra decir que o que máis desfrutou foi Lobo. Sobe, baixa, nada, salta, explora, cheira… un fervello, vamos, o Lobiño de sempre…

Aluméame luniña