A raíña dun dos Sete Reinos...
Con tan só dar os primeiros pasos, o engado da vila de
Mondoñedo se fai sentir en cada rúa, en cada porta, en cada soportal. Lonxe
queda cando a vila foi unha das sete capitais do Reino de Galicia, pero fican
as mudas testemuñas patrimoniais que fan que nós, con ollos de visitantes, nos
traslademos a outras épocas de esplendor que forxaron e deron forma á vila.
Catalogada como Conxunto Histórico Artístico, Mondoñedo tamén é berce de relevantes persoeiros. Comenzando polos escritores Álvaro Cunqueiro, Manuel Leiras Pulpeiro, Antonio Noriega Varela, Fray Antonio de Guevara e os músicos Pacheco e Pascual Veiga (autor de La Alborada e da música do Himno Galego).
Un paseo polo seu Casco Antiguo necesita o seu tempo para pararse a ollar cada recucho, cada porta con curiosos chamadores, erguer a vista ás fachadas e descubrir curiosas ventas e fermosos escudos que nos remiten ao seu pasado máis nobre.
A Catedral Basílica da Asunción, emerxe do corazón da vila,
baixo a atenta ollada dun Álvaro Cunqueiro que, impasible, no perde detalle de
toda a vida que ruxe ao seu arredor, especialmente nos días de mercado ondo o
ir e vir dos feirantes rachan o silencio e o transcorrer habitual dos veciños. Ao
seu lado, o Pazo Episcopal, cun impresionante escudo do Bispo Riomoi e Quiroga.
Cun paseo polos seus soportáis, chégase á Fonte Vella,
curiosa fonte sita frente a casa natal de Álvaro Cunqueiro. Parece inevitable
achegarse, e petar, tocar esa porta na que naceu un dos grandes autores
galegos. E nesas estaba cando un veciño, de certa idade, se achegou, curioso,
con ganas de falar (“non se me vai o tempo”) para contarme que él coñecera a
Cunqueiro, que lembra ter estado con el na praza e que “sabía doutras cousas,
desas que non se contan, pero que aquí se saben”. E eí o deixou, poñendo certa
intriga ao tema…
A “Venecia Mindonense” foi o nome que Álvaro Cunqueiro lle
deu ao Barrio dos Muíños. Unha curiosa zona chea de canles de auga que se abren
paso dende o río Valiñadares e que abastecían aos muíños que antiguamente surtían
a un bo número de artesáns oleiros, forxadores, muiñeiros… Hoxe en día pouco
queda deles, pero si todas as intencións de recuperar ese pasado artesán a
través dalgúns obradoiros.
No entorno do barrio, a histórica Ponte do Pasatempo, na que
Isabel de Castro, que viña cun indulto para o seu esposo, o Mariscal Pardo de
Cela, foi “entretida” (de eí o nome da ponte) mentres o seu home era executado.
O Real Seminario Conciliar de Santa Catalina, o convento da
Concepción, a igrexa de Santiago e a Alameda dos Remedios, enmarcada polo
Santuario na honra da santa e o antigo Hospital de San Paulo, cun impoñente
escudo do Bispo Sarmiento, promotor destas obras, son outros dous puntos de
visita obrigada nun percorrido pola vila. Tamén é aconsellable visitar o Centro de Interpretación do
Camiño Norte de Santiago ubicado nun impoñente edificio.
Dende o meu punto de vista, (de feito ningunha visita a unha vila), a visita a Mondoñedo non estaría
completa se non se visita o seu cementerio. Destino final de repouso de veciños
da vila, é un gran tesouro por onde pasear e ollar curiosas lápidas,
sentimentais inscripcións para o recordo dos que xa non están, e tamén o lugar
onde Cunqueiro descansa eternamente baixo unha lápida que reza “eiquí xaz alguén
que coa súa obra fixo que Galicia durase mil primaveras máis”.
Dous detalles: para os máis doceiros, O Rei das Tartas,
creador da famosa Torta de Mondoñedo, creador dunha sobremesa con améndoa e
cabelo de anxo como principais ingredientes e que ten degustado e alabado
célebres persoeiros.
O segundo, a Cova do Rei Cintolo, un complexo entramado de
galerías de máis de 6.000 metros nos que as estalactitas, estalagmitas, coladas,
columnas, nos transportan a outro mundo.
Aluméame luniña
